Những năm gần đây, chương trình đào tạo online quốc tế ngày càng nhận được nhiều người học Việt Nam quan tâm. Tính linh hoạt về thời gian, tiết kiệm chi phí và cơ hội tiếp cận chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế khiến hình thức học tập này trở thành lựa chọn phổ biến, đặc biệt là với người đi làm có nhu cầu nâng cao trình độ và bằng cấp.
Tuy nhiên, song song với những ưu điểm đó là không ít thông tin chưa được làm rõ, khiến nhiều người học hiểu lầm hoặc chưa nắm đầy đủ bản chất của chương trình đào tạo online quốc tế. Một số câu hỏi thường gặp bao gồm:
- Chương trình đào tạo online quốc tế có phải là chương trình liên kết đào tạo theo quy định của Việt Nam hay không?
- Văn bằng tốt nghiệp từ các chương trình này có được Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam công nhận?
- Đối tác tại Việt Nam đóng vai trò gì trong toàn bộ quá trình đào tạo và cấp bằng?
Với góc nhìn khách quan và minh bạch, hãy cùng IDEAS làm rõ thông tin của chương trình đào tạo online quốc tế, khung pháp lý liên quan đến việc công nhận văn bằng nước ngoài tại Việt Nam, cũng như vai trò của các đối tác hỗ trợ trong nước. Người học có thể hiểu đúng mô hình đào tạo và chủ động lựa chọn chương trình phù hợp với mục tiêu học tập, cũng như định hướng nghề nghiệp của mình.
1. Tổng quan về chương trình đào tạo online quốc tế
Chương trình đào tạo online quốc tế là gì?
Chương trình đào tạo online quốc tế là các chương trình đào tạo do trường đại học hoặc cơ sở giáo dục nước ngoài trực tiếp thiết kế, tổ chức giảng dạy và cấp văn bằng, trong đó người học chủ yếu thông qua hình thức trực tuyến (online/distance learning).
Toàn bộ khung chương trình, từ nội dung đào tạo, phương thức giảng dạy, cách thức đánh giá cho đến chuẩn đầu ra, cấp văn bằng đều thuộc thẩm quyền của cơ sở giáo dục nước ngoài. Tùy theo từng trường hợp, người học có thể:
- Tự đăng ký, học tập và nhận văn bằng trực tiếp từ trường đại học nước ngoài; hoặc
- Tham gia chương trình thông qua tổ chức trung gian hoặc đối tác tại Việt Nam có hợp tác với trường nước ngoài.
1.1. Đặc điểm học tập của chương trình online
So với hình thức đào tạo truyền thống, chương trình đào tạo online cho phép người học chủ động sắp xếp thời gian, tiến độ và vị trí học tập. Đặc biệt phù hợp với người đi làm, nhà quản lý hoặc những cá nhân không có điều kiện tham gia chương trình đào tạo toàn thời gian tại nước ngoài do hạn chế về thời gian, tài chính hoặc công việc cá nhân.
- Học liệu được số hóa: Triển khai trên hệ thống quản lý học tập (Learning Management System – LMS) của trường nước ngoài.
- Hoạt động giảng dạy và tương tác học thuật: Diễn ra thông qua lớp học trực tuyến, bài giảng ghi hình, diễn đàn học tập, bài tập cá nhân hoặc dự án nhóm.
- Đánh giá và kiểm tra: Được thực hiện theo quy trình, tiêu chuẩn và quy định học thuật của trường đại học nước ngoài, có thể bao gồm bài tập, đồ án, bài thi trực tuyến hoặc các hình thức đánh giá liên tục.
1.2. Giá trị cốt lõi của chương trình đào tạo online quốc tế
Về bản chất, các chương trình đào tạo online quốc tế được xây dựng nhằm truyền tải giá trị học thuật và phát triển năng lực chuyên môn. Với nội dung đào tạo được thiết kế theo chuẩn học thuật quốc tế, phương pháp giảng dạy và kiến thức được cập nhật phù hợp với bối cảnh toàn cầu, các chương trình này hướng tới việc:
- Nâng cao năng lực chuyên môn và tư duy quản lý
- Mở rộng hiểu biết trong môi trường học thuật quốc tế
- Phục vụ trực tiếp cho công việc và định hướng nghề nghiệp dài hạn
Giá trị của các chương trình đào tạo online quốc tế không nằm ở yếu tố “học ở đâu”, mà ở những kiến thức, kỹ năng và tư duy có thể áp dụng vào thực tiễn công việc sau khi hoàn thành chương trình.
2. Phân biệt giữa Online quốc tế và Liên kết đào tạo
Dù đều mang yếu tố quốc tế, hai chương trình này khác nhau về hình thức tổ chức, khung pháp lý và phạm vi công nhận văn bằng. Khi không phân biệt rõ hai hình thức đào tạo này, người học dễ hình thành kỳ vọng không phù hợp, đặc biệt liên quan đến việc sử dụng văn bằng tại Việt Nam.
| Tiêu chí | Chương trình đào tạo online quốc tế | Chương trình liên kết đào tạo |
|---|---|---|
| Đơn vị giảng dạy | Trường đại học/cơ sở giáo dục nước ngoài trực tiếp thiết kế và giảng dạy | Trường đại học nước ngoài hợp tác với cơ sở giáo dục tại Việt Nam |
| Hình thức học tập | Học trực tuyến (online/distance learning) | Học trực tiếp tại Việt Nam hoặc kết hợp (blended) theo đề án liên kết |
| Địa điểm học tập | Người học sống và làm việc tại Việt Nam, tham gia học trực tuyến 100% | Học tại cơ sở của đối tác Việt Nam được Bộ GD&ĐT cấp phép |
| Đơn vị cấp bằng | Trường đại học/cơ sở giáo dục nước ngoài | Trường nước ngoài hoặc cả hai trường (Song bằng) |
| Sự hiện diện | Hiện diện online trên hệ thống (Platform) và các nền tảng (Zoom,Google Meet) | Hiện diện online và offline tại trường theo quy định của Bộ GD&ĐT và quy định của trường tại Việt Nam. |
| Khung pháp lý áp dụng | Theo quy định giáo dục của nước sở tại | Theo đề án liên kết được Bộ GD&ĐT Việt Nam phê duyệt |
| Công nhận văn bằng | Theo luật giáo dục, hiện các chương trình online quốc tế chưa được VN-Naric Bộ GD&ĐT công nhận | Được Bộ GD&ĐT Việt Nam công nhận (nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện) |
Sự khác biệt giữa hai mô hình này không nằm ở chất lượng hay giá trị học thuật, mà chủ yếu ở khung tổ chức và cơ chế quản lý pháp lý mà mỗi hình thức đào tạo áp dụng.
3. Quy định của Bộ GD&ĐT về công nhận văn bằng nước ngoài
Theo Thông tư 13/2021/TT-BGDĐT, văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp có thể được xem xét công nhận tại Việt Nam khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
- Về tính pháp lý: Chương trình được cơ quan có thẩm quyền của nước sở tại cho phép đào tạo và cấp bằng hoặc được kiểm định chất lượng theo luật nước đó.
- Về hệ thống văn bằng: Văn bằng thuộc hệ thống văn bằng quốc gia của nước cấp bằng (tra cứu tại VN-NARIC)
- Về hình thức đào tạo: Người học có thể tham gia các chương trình đào tạo trực tiếp tại nước ngoài; hoặc chương trình liên kết đào tạo đã được Bộ GD&ĐT Việt Nam phê duyệt; hoặc đào tạo từ xa (trực tuyến/kết hợp trực tuyến) nếu chương trình và cơ sở đào tạo được kiểm định hợp pháp tại quốc gia cấp bằng, và văn bằng có giá trị pháp lý tương đương với hình thức đào tạo trực tiếp theo quy định của quốc gia đó.
Điều quan trọng trong bối cảnh thị trường giáo dục quốc tế hiện nay là người học cần có cái nhìn thấu đáo để phân biệt giữa tính hợp pháp của một chương trình đào tạo và điều kiện để văn bằng được công nhận tại Việt Nam. Đây là hai khái niệm thường bị nhầm lẫn, dễ dẫn đến những lựa chọn chưa phù hợp với mục tiêu học tập và phát triển dài hạn.
Thứ nhất, về quyền tổ chức đào tạo và cấp bằng:
Nhiều cơ sở giáo dục nước ngoài hiện nay tổ chức đào tạo và cấp bằng dựa trên giấy phép hoạt động hoặc quy định chung của nước sở tại. Trong những trường hợp này, hoạt động đào tạo và cấp văn bằng được xem là hợp pháp và có giá trị sử dụng trong khu vực tư nhân hoặc trong phạm vi nội bộ của doanh nghiệp, tổ chức. Tuy nhiên, quyền được phép cấp bằng không đồng nghĩa với việc chương trình hoặc cơ sở giáo dục đã đạt kiểm định chất lượng theo chuẩn quốc gia. Việc thiếu kiểm định khiến các văn bằng này chưa đủ điều kiện để được công nhận rộng rãi trong hệ thống giáo dục công lập, cũng như chưa đáp ứng yêu cầu xem xét công nhận theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam.
Thứ hai, về hệ thống văn bằng chuẩn quốc gia:
Ví dụ, tại những quốc gia có chuẩn mực giáo dục khắt khe bậc nhất như Thụy Sĩ, hệ thống văn bằng chuẩn quốc gia gắn liền với các cơ chế kiểm định chính thức, tiêu biểu là Kiểm định Liên bang Thụy Sĩ (SAC). Chỉ những cơ sở giáo dục đạt kiểm định này mới được công nhận là một phần của hệ thống giáo dục quốc gia và được thừa nhận trong khu vực công lập. Trong thực tế, vẫn có những cơ sở giáo dục quốc tế chưa đạt kiểm định SAC; khi đó, văn bằng do các cơ sở này cấp không thuộc hệ thống văn bằng quốc gia Thụy Sĩ và không xuất hiện trong các cơ sở dữ liệu tra cứu chính thức như VN-NARIC. Tuy nhiên, việc không nằm trong hệ thống văn bằng chuẩn quốc gia không đồng nghĩa với việc văn bằng đó là bất hợp pháp, mà phản ánh việc văn bằng chưa đạt ngưỡng công nhận chính thức của nhà nước.
Từ hai khía cạnh trên, tính hợp pháp của hoạt động đào tạo và điều kiện để văn bằng được công nhận là hai vấn đề có liên quan nhưng không đồng nhất. Một văn bằng chưa được công nhận không đồng nghĩa với việc chương trình đào tạo đó không chất lượng; và ngược lại, chỉ những cơ sở giáo dục đạt đầy đủ các kiểm định và công nhận chuẩn quốc gia của nước sở tại mới đáp ứng điều kiện để văn bằng được xem xét công nhận trong hệ thống giáo dục công lập và quản lý nhà nước.
4. Tại sao chương trình đào tạo Online quốc tế chưa được công nhận tại Việt Nam?
Hiện nay, nhiều chương trình đào tạo online quốc tế hiện chưa thuộc diện được công nhận văn bằng tại Việt Nam chủ yếu xuất phát từ khung pháp lý hiện hành, thay vì phản ánh chất lượng hay giá trị học thuật của chương trình. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc công nhận văn bằng nước ngoài hiện tập trung vào các chương trình:
- Đào tạo trực tiếp tại nước ngoài; hoặc
- Chương trình liên kết đào tạo đã được phê duyệt tại Việt Nam
Trong khi đó, đào tạo online (distance learning) là hình thức học tập xuyên biên giới, không gắn với địa điểm đào tạo và hiện chưa có khung pháp lý riêng để quản lý và thẩm định tại Việt Nam. Việc thiếu cơ chế giám sát cụ thể khiến các chương trình này, dù hợp pháp và được kiểm định tại nước sở tại, nhưng chưa được đưa vào hệ thống công nhận văn bằng của Việt Nam.
Chính vì vậy, người học cần hiểu đúng về ý nghĩa của việc công nhận văn bằng. Một văn bằng chưa được công nhận tại Việt Nam:
- Không đồng nghĩa với việc chương trình đào tạo là trái pháp luật
- Không phản ánh chất lượng đào tạo hay uy tín quốc tế của cơ sở giáo dục
Trong nhiều trường hợp, các trường đại học nước ngoài vẫn được phép cấp văn bằng online hợp lệ theo quy định của nước sở tại, chỉ có phạm vi sử dụng văn bằng trong khu vực công lập tại Việt Nam là bị giới hạn. Cần lưu ý rằng, công nhận văn bằng là một thủ tục hành chính nhằm phục vụ việc sử dụng văn bằng trong hệ thống quản lý nhà nước, chẳng hạn như:
- Làm việc trong khu vực công chức, viên chức
- Trở thành giảng viên cơ hữu tại các cơ sở giáo dục trong nước
- Thi tuyển, nâng ngạch, bổ nhiệm theo quy định của cơ quan nhà nước
Do đó, đối với người học hướng đến mục tiêu phát triển năng lực chuyên môn, làm việc trong khu vực tư nhân hoặc môi trường quốc tế, thì yếu tố công nhận hành chính tại Việt Nam không phải lúc nào cũng là điều kiện bắt buộc, nhưng cần được hiểu rõ ngay từ đầu để lựa chọn chương trình học phù hợp với mục tiêu cá nhân.
5. Vai trò của đối tác Việt Nam trong chương trình đào tạo online quốc tế
Trong mô hình đào tạo online quốc tế, đối tác tại Việt Nam không phải là cơ sở đào tạo và không tham gia vào hoạt động cấp văn bằng. Đối tác Việt Nam chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ và đồng hành cùng người học, bao gồm:
- Tư vấn thông tin chương trình một cách đầy đủ, đúng bản chất
- Hỗ trợ thủ tục nhập học, kết nối với trường đại học nước ngoài
- Hướng dẫn người học làm quen với hệ thống học tập trực tuyến (LMS)
- Hỗ trợ học thuật ở mức trợ giảng, tutor hoặc cố vấn học tập, theo phạm vi cho phép
- Đồng hành trong quá trình học tập, nghiên cứu và giải đáp các vấn đề phát sinh
Các hoạt động hỗ trợ này không làm thay đổi bản chất pháp lý của chương trình. Người học vẫn tham gia chương trình với tư cách học viên quốc tế của trường đại học nước ngoài, và văn bằng (nếu có) vẫn do trường nước ngoài trực tiếp cấp.
IDEAS – Cầu nối học thuật và thông tin minh bạch rõ ràng
Trong thị trường giáo dục quốc tế tại Việt Nam, IDEAS là một trong những tổ chức xác định rõ vai trò là đối tác tư vấn, hỗ trợ học thuật và là cầu nối thông tin. IDEAS giúp học viên Việt Nam tiếp cận các chương trình đào tạo quốc tế từ các trường đại học và học viện tại Thụy Sĩ (Swiss UMEF) và Pháp (Ascencia, ESTIAM).
Điểm khác biệt trong cách tiếp cận của IDEAS không chỉ nằm ở tư vấn tuyển sinh, mà còn ở việc giúp người học hiểu đúng khung pháp lý, phạm vi sử dụng văn bằng và kỳ vọng học tập ngay từ đầu. IDEAS không phải là trường đại học, không cấp văn bằng và không phải là đơn vị liên kết đào tạo theo quy định của Việt Nam. IDEAS tham gia với tư cách đối tác tuyển sinh và đơn vị hỗ trợ học thuật, đóng vai trò cầu nối thông tin giúp người học hiểu đúng bản chất chương trình và lựa chọn phù hợp với mục tiêu cá nhân.
Hãy hiểu đúng về chương trình đào tạo để lựa chọn phù hợp
Chương trình đào tạo online quốc tế là một mô hình đang phát triển mạnh trên toàn cầu, mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, phương pháp giảng dạy và chuẩn mực giáo dục quốc tế cho người học tại Việt Nam. Để lựa chọn đúng chương trình phù hợp, người học cần hiểu rõ bản chất mô hình đào tạo, khung pháp lý về công nhận văn bằng và vai trò của từng bên tham gia trong hệ thống này.
Việc một văn bằng online quốc tế chưa được công nhận tại Việt Nam không đồng nghĩa với việc chương trình đào tạo không hợp pháp, kém chất lượng hay không có giá trị học thuật. Điều quan trọng là người học cần lựa chọn các cơ sở giáo dục quốc tế được kiểm định và công nhận rõ ràng tại nước sở tại, đồng thời làm việc với các đơn vị tư vấn, hỗ trợ tại Việt Nam có thông tin minh bạch và định hướng rõ ràng.
Trong lĩnh vực giáo dục Thụy Sĩ, Swiss UMEF là đại học tư thục đầu tiên tại Geneva đạt kiểm định liên bang cao nhất (SAC) và nằm trong danh sách “Swissuniversity” trên VN-NARIC. Tại Việt Nam, IDEAS là đối tác độc quyền của Swiss UMEF, đóng vai trò cầu nối giúp người học tiếp cận chương trình đào tạo online quốc tế (MBA, EMBA, MSc AI) một cách đầy đủ thông tin, đúng bối cảnh pháp lý và phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực cá nhân.
